Có những chuyến đi không cần lên lịch quá nhiều điểm tham quan, chỉ cần một nơi đủ yên để đi bộ, ngắm biển và dành thời gian quan sát cuộc sống quanh mình. Làng Lò bên bờ biển Hòa Hiệp là một nơi như vậy. Ngôi làng gây ấn tượng với những mái ngói đỏ cũ, hàng dừa trước hiên nhà, những con ngõ nhỏ dẫn ra biển và cuộc sống của người dân vẫn gắn bó với nghề biển qua nhiều thế hệ.
Hơn 400 năm hình thành và phát triển, Làng Lò vẫn còn nhiều nét quen thuộc của một làng chài miền Trung. Những năm gần đây, nơi đây bắt đầu được biết đến nhiều hơn khi địa phương phát triển các mô hình du lịch cộng đồng. Năm 2026, Làng Lò là một trong 5 đại diện của Việt Nam được lựa chọn tham gia đề cử Giải thưởng Làng Du lịch tốt nhất thế giới (Best Tourism Villages) của Tổ chức Du lịch Liên Hợp Quốc (UN Tourism).
Danh hiệu giúp Làng Lò được nhiều người biết đến hơn, nhưng điều giữ chân du khách có lẽ vẫn là những điều giản dị: một buổi sáng bên biển, những con đường nhỏ trong làng, mái nhà cũ và nhịp sinh hoạt bình thường của một cộng đồng cư dân ven biển.
Làng Lò nằm ở đâu?
Về địa giới hành chính hiện nay, Làng Lò thuộc phường Hòa Hiệp, tỉnh Đắk Lắk, khu vực trước đây thuộc Phú Yên. Ngôi làng nằm sát biển và gồm ba cụm dân cư liền kề, người dân quen gọi là Lò 1, Lò 2 và Lò 3, tương ứng với các khu phố Phú Thọ 1, Phú Thọ 2 và Phú Thọ 3.
Nếu tìm thông tin đường đi hoặc địa chỉ lưu trú, bạn nên sử dụng tên địa danh và đơn vị hành chính hiện tại để thuận tiện cho việc tra cứu.
Làng Lò nằm không quá xa khu vực Tuy Hòa, có thể kết hợp trong lịch trình khám phá các điểm đến ven biển. Với những ai thích đi chậm, muốn tìm hiểu đời sống ngư dân và dành thời gian giữa một không gian làng quê còn nhiều nét cũ, đây là một điểm dừng khá thú vị.
Hơn 400 năm bên biển
Lịch sử hình thành của Làng Lò gắn liền với quá trình di dân lập nghiệp tại dải đất duyên hải miền Trung từ hơn 400 năm trước. Trải qua bao biến thiên, đại dương luôn là điểm tựa mưu sinh vững chắc của cư dân bản địa, từ những mẻ lưới kéo đêm, kỹ thuật chế biến cá tôm cho đến nếp sinh hoạt văn hóa thờ cúng cá Ông đậm đà bản sắc.
Tên gọi “Làng Lò” không phải ngẫu nhiên, mà bắt nguồn từ chính một nghề thủ công từng nuôi sống bao thế hệ người làng.
Thuở chưa có tủ cấp đông hay phương tiện bảo quản hiện đại, ngư dân gặp nhiều khó khăn trong việc giữ cá tươi sau các chuyến biển lớn. Người làng đã cùng nhau gom gạch xây thành những chiếc lò lớn, bên ngoài trát lớp bùn trộn rơm dày để giữ nhiệt thật lâu. Nhiều gia đình chung nhau một lò. Cá tươi kéo từ biển lên được rửa sạch bằng nước mặn, trộn đều muối hột rồi xếp vỉ đưa vào lò hấp chín, sấy khô ráo. Cá thành phẩm không chỉ để dành ăn quanh năm mà còn theo các chuyến đò, gánh buôn chuyển đi khắp các tỉnh miền xuôi, miền ngược.
Những chiếc lò sấy ngày nay không còn đỏ lửa nhiều như trước, song ký ức về nghề truyền thống đã hóa thành tên đất, tên làng, tạo nên niềm tự hào mộc mạc của người dân địa phương.
Những mái ngói đỏ làm nên nét riêng
Dấu ấn thị giác rõ nét nhất khi đặt chân vào Làng Lò là những mái ngói đỏ xếp san sát nhau dưới những tán dừa và lùm cây xanh mướt.
Hầu hết các nếp nhà trong làng mang phong cách kiến trúc đặc trưng của vùng duyên hải Nam Trung Bộ vào khoảng thập niên 1960–1970. Nhà thường xây dạng ba gian thấp để cản bớt gió bão, tường quét vôi vàng ấm áp, lợp ngói vảy hoặc ngói âm dương, sân trước rộng rãi kết nối các thế hệ trong cùng một gia đình.
Đi dạo trong làng vào buổi sớm, bạn sẽ dễ dàng bắt gặp những khung cảnh rất đỗi thân quen: giàn hoa giấy bung nở trước hiên rêu phong, chiếc xe máy cũ dựng cạnh gốc dừa, bà con thong thả sửa soạn đồ nghề ra khơi, hay một con hẻm gạch sạch sẽ dẫn thẳng ra biển xanh ngút ngàn. Làng Lò không mang dáng dấp một phim trường phục vụ khách du lịch. Ngôi làng là một thực thể sống động, nơi đời sống thường nhật vẫn diễn ra chân thật, giúp người đi bộ tìm thấy sự thư thái trong từng bước chân.
Buổi sáng ở Làng Lò bắt đầu cùng biển
Sáng sớm là lúc Làng Lò bắt đầu một ngày mới với nhịp sống nhộn nhịp hơn hẳn.
Từ khoảng 5 giờ, khi trời vừa sáng, những chiếc thuyền đánh cá lần lượt trở về bờ. Trên bãi biển, người dân nhanh chóng bắt tay vào công việc: kéo thuyền, gỡ lưới, phân loại cá và trao đổi với những người đến mua hải sản. Chỉ trong một khoảng thời gian ngắn, khu vực ven biển đã trở nên rộn ràng.
Nếu lưu trú qua đêm, bạn nên thử dậy sớm và đi bộ ra biển. Không khí buổi sáng khá dễ chịu, gió từ biển thổi vào mang theo mùi mặn đặc trưng. Khi nắng lên, những mái ngói đỏ, hàng dừa và các nếp nhà trong làng cũng hiện rõ hơn, tạo nên những góc ảnh đời thường khá đẹp.
Nếu muốn chụp ảnh người dân đang làm việc, nên giữ khoảng cách phù hợp và tránh đứng chắn lối đi hoặc làm gián đoạn công việc. Một vài khoảnh khắc tự nhiên, được ghi lại đúng lúc, thường cũng đủ để lưu giữ không khí buổi sáng ở Làng Lò.
Một buổi chiều thong thả bên biển
Trái với không khí nhộn nhịp lúc sáng sớm, buổi chiều ở Làng Lò chậm rãi và yên tĩnh hơn.
Sau buổi sáng khám phá bãi biển và đi quanh làng, bạn có thể trở về homestay nghỉ ngơi, tránh khoảng thời gian nắng gắt. Từ năm 2023, khi địa phương bắt đầu triển khai đề án phát triển du lịch cộng đồng, một số hộ dân đã cải tạo nhà và khuôn viên sẵn có để đón khách, mở quán nước hoặc phục vụ các món ăn, hải sản địa phương.
Điều đáng chú ý là quá trình làm du lịch vẫn gắn với việc giữ lại diện mạo vốn có của làng. Những căn nhà cũ, mái ngói và khoảng sân trước nhà được tận dụng thay vì thay đổi hoàn toàn. Nhờ vậy, không gian lưu trú mới vẫn có sự gần gũi với đời sống của một làng chài lâu đời.
Đến chiều muộn, khi nắng đã dịu, bạn có thể tìm một quán nhỏ ven đường, uống ly cà phê hoặc đi bộ thêm một vòng quanh làng. Không cần lên lịch quá nhiều, chỉ cần ngồi một lúc bên biển hay ngắm người dân chuẩn bị công việc cuối ngày cũng đủ để cảm nhận nhịp sống chậm rãi của Làng Lò.
Làng Lò được đề cử Làng Du lịch tốt nhất thế giới
Bước ngoặt lớn của ngôi làng cổ diễn ra vào năm 2026, khi Làng Lò chính thức được chọn là 1 trong 5 đại diện của Việt Nam tham gia đề cử Giải thưởng Best Tourism Villages của Tổ chức Du lịch Liên Hợp Quốc (UN Tourism), cùng các điểm đến nổi tiếng:
- Làng du lịch cộng đồng Cát Cát
Nằm gần trung tâm Sa Pa, Cát Cát là ngôi làng lâu đời của người Mông, nổi bật với những nếp nhà truyền thống, nghề dệt lanh, chế tác đồ thủ công và cảnh quan núi rừng. Du khách đến đây có thể đi bộ quanh bản, tìm hiểu đời sống người dân và thưởng thức những món ăn mang hương vị vùng cao.
- Rừng dừa Bảy Mẫu Cẩm Thanh
Rừng dừa Bảy Mẫu Cẩm Thanh nằm giữa vùng sông nước ven Hội An, gây ấn tượng với những hàng dừa nước xanh mướt trải dài. Một trải nghiệm quen thuộc ở đây là ngồi thuyền thúng len qua rừng dừa, nghe người địa phương kể chuyện về vùng đất và tìm hiểu cuộc sống gắn với sông nước.
- Măng Đen Treehouse
Măng Đen Treehouse nằm giữa không gian rừng xanh của Măng Đen, nổi bật với những căn nhà được thiết kế trên cây hoặc trên các cột gỗ cao. Du khách có thể lưu trú giữa tán cây, ngắm rừng từ trên cao và tham gia các hoạt động như zipline, đi bộ giữa rừng.
- Làng du lịch cộng đồng Hữu Liên
Hữu Liên là điểm đến phù hợp với những ai yêu thiên nhiên và muốn tìm hiểu văn hóa bản địa. Nơi đây có núi đá vôi, hồ ngập nước theo mùa, rừng đặc dụng cùng đời sống văn hóa của người Tày, Nùng, Dao. Du khách có thể ở homestay nhà sàn, thưởng thức món ăn địa phương và khám phá cảnh quan xung quanh.
Kết quả chính thức dự kiến được công bố vào quý IV/2026. Hội đồng bình chọn đánh giá cao Làng Lò không đơn thuần bởi cảnh sắc biển, mà bởi bề dày lịch sử hơn 400 năm, quần thể kiến trúc ngói đỏ độc đáo, nghề truyền thống bền bỉ và ý thức bảo tồn nếp sống cộng đồng của người dân. Đó là những giá trị thực tế giúp phân định rõ nét một ngôi làng cổ đang sống với một điểm đến du lịch nhân tạo.
Làng Lò phù hợp với kiểu du lịch nào?
Làng Lò phù hợp với những ai thích những chuyến đi yên tĩnh, muốn dành nhiều thời gian hơn để quan sát đời sống địa phương và tìm hiểu văn hóa của một làng biển lâu đời. Thay vì tìm kiếm những khu vui chơi náo nhiệt, du khách có thể đi bộ trong làng, ngắm biển, chụp lại những mái nhà cũ và trò chuyện cùng người dân.
Nếu dành một ngày một đêm ở Làng Lò, bạn có thể thử:
- Dậy sớm ra biển, ngắm thuyền trở về và xem ngư dân gỡ lưới, phân loại hải sản sau chuyến ra khơi.
- Tản bộ qua những con ngõ nhỏ, ngắm những nếp nhà mái ngói đỏ xen giữa hàng cây và cuộc sống thường ngày của người dân.
- Tìm hiểu câu chuyện về nghề hấp, sấy cá từng gắn bó với đời sống của cư dân và cũng là nguồn gốc tên gọi Làng Lò.
- Nghỉ tại homestay của người dân địa phương, thưởng thức hải sản và những món ăn quen thuộc của vùng biển.
- Dành buổi chiều hoặc cuối ngày ngồi bên biển, ngắm ánh nắng thay đổi trên bờ cát thay vì xếp lịch tham quan quá dày.
- Nếu có thêm thời gian, kết hợp Làng Lò với một số điểm đến biển, cảnh quan và văn hóa khác trong khu vực Phú Yên trước đây.
Nên đi Làng Lò vào thời điểm nào?
Vì nằm sát biển, thời tiết là yếu tố nên cân nhắc khi lên kế hoạch đến Làng Lò. Những ngày trời khô ráo sẽ thuận tiện hơn cho việc đi bộ trong làng, ra biển và khám phá các khu vực xung quanh.
- Mùa khô, khoảng tháng 2 đến tháng 8: Thời tiết thường khô ráo, nhiều ngày có nắng, thuận tiện cho các hoạt động ngoài trời. Nếu muốn tản bộ trong làng, chụp ảnh những mái ngói cũ hay dành thời gian bên biển, đây là khoảng thời gian khá phù hợp.
- Mùa mưa, khoảng tháng 9 đến tháng 12: Khu vực miền Trung có thể xuất hiện những đợt mưa lớn và biển động. Trước khi đi, nên theo dõi dự báo thời tiết, đặc biệt nếu dự định tham gia các hoạt động trên biển.
- Thời gian trong ngày: Sáng sớm và chiều muộn thường dễ chịu hơn để đi bộ, chụp ảnh và ngắm biển. Khoảng giữa trưa, nắng có thể khá gắt nên phù hợp hơn với việc nghỉ ngơi, ăn uống hoặc dành thời gian trong nhà.
Đến Làng Lò, đừng vội
Làng Lò không phải nơi khiến du khách choáng ngợp ngay từ lần đầu đặt chân đến. Vẻ đẹp của ngôi làng nằm trong những điều bình dị: những nếp nhà cũ, mái ngói đỏ theo thời gian, con ngõ nhỏ dẫn ra biển, tiếng sóng và nhịp sống quen thuộc của một làng chài miền Trung.
Hơn bốn thế kỷ trôi qua, Làng Lò đã có nhiều thay đổi nhưng những nét riêng của một làng biển lâu đời vẫn còn hiện diện trong đời sống hôm nay. Nếu có dịp ghé qua, hãy dành cho nơi này một khoảng thời gian đủ thong thả để đi bộ quanh làng, ngắm biển, thưởng thức món ăn địa phương và tìm hiểu những câu chuyện gắn với vùng đất.
Đôi khi, một chuyến đi đáng nhớ không cần quá nhiều điểm đến. Chỉ cần một ngôi làng yên bình, một buổi sáng bên biển và vài câu chuyện được nghe từ chính người dân nơi đây cũng đủ để chuyến đi có thêm những kỷ niệm riêng.
